Technologie informacyjne

Zadania wyszukiwawcze

  1. Wyszukaj na stronie Federacji Bibliotek Cyfrowych grafikę, której źródłem jest Biblioteka Narodowa, autor jest nieznany, a temat/słowo kluczowe to tryk. Jaki jest tytuł tej grafiki i data powstania?
  2. Przetłumacz na angielski słowo Sylwester (ostatni dzień roku). Wyszukaj w Europeanie materiały znajdujące się pod tym hasłem, zawęź do tych, których autorem jest Heinz Pollmann. Ile otrzymałeś wyników? Jakiego typu są to materiały?
  3. W Europeanie wyszukaj obrazy w kolorze indigo (#4B0082) w bardzo dużym rozmiarze w orientacji pejzaż z kolekcji Art. Wśród wyników poszukaj takiego na którym są kwiaty. Jakie to kwiaty?
  4. W Repozytorium RUMAK wyszukaj doktorat dotyczący bibliotek cyfrowych opublikowany na Wydziale Filozofii i Nauk Społecznych (wcześniej Wydział Nauk Historycznych). Jak brzmi jego tytuł, kto jest autorem, gdzie i w którym roku powstał?
  5. Wyszukaj nr 40 „Tygodnika Urzędowego na Miasto Królewską Hutę” z 1928 r. w Śląskiej Bibliotece Cyfrowej. W numerze sprawdź komu przyznano nagrody za najpiękniejsze balkony i okna. Kto i z jakiej ulicy został wymieniony jako pierwszy? Jaka była kwota nagrody?
  6. W Polonie wyszukaj książki z sygnaturą I 50.185. Sprawdź czy są w nich dedykacje. Jeśli tak, to jakie?

Biblioteki cyfrowe

Photo by Arif Riyanto on Unsplash

Klasyczne biblioteki cyfrowe (BC) tworzą najczęściej instytucje, które posiadają własne zbiory. Są to biblioteki narodowe, biblioteki uczelni wyższych, instytutów naukowych, a także duże biblioteki publiczne.
W pojedynkę (instytucjonalne BC) lub w grupie (regionalne, dziedzinowe BC) przenoszą do postaci cyfrowej książki, czasopisma i inne typy dokumentów, a także rejestrują na bieżąco publikacje pozyskane od autorów i wydawców w wersji elektronicznej.
Ogólnodostępne mogą być tylko dokumenty, do których wygasły autorskie prawa majątkowe, bądź których autorzy zgodzili się na ich otwarty dostęp. Większość zbiorów bibliotek cyfrowych stanowią dokumenty archiwalne, jednak trafia do nich również wiele współczesnych publikacji, w tym część o charakterze naukowym.
Dodatkowe źródło: Co to jest biblioteka cyfrowa?
Przykłady udostępniania zasobów w bibliotekach cyfrowych:
polona.pl — Polska Biblioteka Narodowa
sbc.katowice.pl — Śląska Biblioteka Cyfrowa
www.wbc.poznan.pl — Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa
http://bbc.uw.edu.pl/dlibra — Medioteka (Bibliologiczna Biblioteka Cyfrowa)

Repozytoria

Photo by Gabriel Sollmann on Unsplash

Repozytorium (ang. repository) jest innym typem biblioteki cyfrowej. Gromadzi publikacje tylko o charakterze naukowym, których autorami są pracownicy uczelni i ośrodków badawczych, doktoranci, a czasem również studenci.
O ile klasyczna biblioteka cyfrowa jest zasilana głównie dokumentami ze zbiorów własnych, o tyle repozytoria są tworzone „od zera” na bazie publikacji przekazywanych przez autorów.
Przykłady polskich repozytoriów:
    • AMUR — Repozytorium Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
    • RUMAK — Repozytorium Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
    • CYRENA — Repozytorium Politechniki Łódzkiej
    • RUW — Repozytorium Uniwersytetu Warszawskiego
    • RCIN — Repozytorium Cyfrowe Instytutów Naukowych
    • CEON— Repozytorium Centrum Otwartej Nauki

Agregatory

Photo by Martin Adams on Unsplash

Agregatory pobierają automatycznie opisy obiektów z wielu rozproszonych bibliotek cyfrowych i repozytoriów, tak by udostępnić je z jednego miejsca w postaci przeszukiwalnej bazy danych.
Agregatory nie tworzą pełnej kopii zawartości bibliotek cyfrowych. Agregowaniu nie podlega najczęściej pełny tekst dokumentu. Pozostaje on w zasobach biblioteki cyfrowej, która go utworzyła, a agregator jedynie do niego odsyła. Rozwój technologii pozwala jednak coraz częściej na pobieranie nie tylko opisów, ale także pełnych tekstów do serwisów agregujących (np. FBC).
Serwis Federacji Bibliotek Cyfrowych (od 2007r.) — https://fbc.pionier.net.pl/
Pozwala na wyszukiwanie w opisach dokumentów przechowywanych w polskich bibliotekach cyfrowych, zarówno tych klasycznych, jak i w nowopowstających repozytoriach. Ważną funkcją serwisu Federacji Bibliotek Cyfrowych (FBC) jest wyszukiwanie publikacji zaplanowanych do digitalizacji. To dodatkowa funkcja serwisu, ograniczająca do minimum powielanie prac digitalizacyjnych prowadzonych równolegle w różnych ośrodkach.
Europeana — www.europeana.eu  
Projekt uruchomiony w listopadzie 2008 r. Ma na celu gromadzenie dziedzictwa kulturowego Europy (zbiory biblioteczne, muzealne i archiwalne). Europeana zrzesza оk. 1500 instytucji (ok. 200 dostawców oferujących ponad 15 mln obiektów). Wśród dostawców jest też nasza FBC.